Assistive  technology in education: (استفاده از تكنولوژي آموزشي براي كودكان استثنايي).با نگاهي برالگوهاي طراجي آموزشي براي افراد با نيازهاي ويژه:

مقدمه:

استقلال در زندگي يكي از چشم انداز هاي مهم آموزش به افراد داراي ناتواني است. هدف از برنامه هاي آموزشي در زندگي مستقل اين است، كه به افراد كم توان ذهني و بطور كلي افراد داراي ناتواني اين امكان داده شود تا از طريق آموزش مهارت هاي زندگي مستقل ، امكان زندگي در اجتماع را پيدا كنند . نگرش جامعه به كودكان كم توان ذهني در سطح جهان در حال دگرگوني است. انتظار از نظام هاي آموزشي فعلي آماده سازي هرچه بيشتر و بهتر اين گروه از كودكان براي ورود به زندگي بزرگسالي است. افزايش بهداشت، گسترش نظام هاي آموزشي، كاهش هزينه هاي ملي و نيروي انساني ايجاب مي كند كه اين كودكان از آموزش كافي و لازم براي گذران زندگي روزمره برخوردار شوند. اين آموزش مي بايست مبتني بر يافته هاي جديد علمي و نيز افزايش مهارت هاي عملي باشد. آموزش به اين گروه به طور كلي در حيطه هاي زير صورت مي گيرد: خواندن، رياضيات، علوم و مطالعات اجتماعي. 

علاوه بر اين ها آموزش مهارت هاي عملي امروزه در سطح جهان از اهميت فوق العاده اي در آموزش افراد استثنايي و كم توان ذهني برخوردار است. محتواي آموزشي در حيطه هاي خواندن، رياضيات، علوم و مطالعات اجتماعي در واقع مي بايست پيش نياز مهارت هاي عملي باشد. يكي از مشكلات دانش آموزان كم توان ذهني تعميم محتواي يادگيري به محيط زندگي مستقل است. ميزان كاربردي بودن محتواي آموزشي، انطباق با شرايط زندگي ميحيط خارج از آموزشگاه، رفع نياز هاي جاري، كاهش مشكلات بيروني، و نيز افزايش توانايي هاي بالقوه از اهم اهداف برنامه هاي آموزشي است.

در دهه هاي اخير رويكرد هاي سنتي يادگيري با ظهور فن آوري هاي جديد نظير چند رسانه اي ها، فرارسانه اي ها، و ارتباطات از راه دور دستخوش تغييرات اساسي شده است. با امكانات شبكه اي نه تنها دانش آموزان استثنايي، بلكه والدين و مربيان آن ها نيز مي توانند از آخرين اطلاعات درباره نحوه اموزش فرزندان خود باخبر شوند. امروزه اقدامات زيادي در بيشتر كشور ها براي استفاده از فن آوري هاي نوين در امر آموزش ويژه انجام شده است.

به طور كلي فن آوري هاي نوين مي توانند پاسخگوي نيازهاي دانش آموزان استثنايي باشد. استفاده از فن آوري ها به دليل تخصصي بودن حوزه كاري، تعيين كننده موفقيت در رسيدن به اهداف آموزش و پرورش استثنايي است. در مورد كودكان استثنايي، فناوري كمكي تمام ابزار هاي توان بخشي، سازگارانه  و كمكي براي افراد داراي كم تواني هاي خاص را در برمي گيرد و شامل تمام مراحل انتخاب، تشخيص، و استفاده ي مناسب از اين ابزارهاست در واقع استقلال و توانايي افراد كم توان را در به انجام رساندن مهارت ها ودانش مورد علاقه شان تسهيل مي كند. از طرفي حاميان معلولين به نكته اشاره مي كنند كه فناوري، اغلب بدون توجه به نياز افراد داراي كم تواني بوجود مي آيد كه محدوديتي براي استفاده صدها ميليون نفر ديگر ندارد. مثلا: مارتين(2005)، نحوه تركيب فن آوري با محيط يادگيري دانش اموزان ويژه را به پيامدها ومزاياي ان معطوف داشته است. او در تحقيقي با موضوع فنآوري و آموزش ويژه به اين نتيجه رسيد كه عدم موفقيت بسياري از فناوري ها براي كودكان استثنايي به دليل همبسته نبودن نوع فناوري سازگارانه يا كمكي با كم تواني دانش آموزان بوده است.

 در هر صورت فناوري آموزشي براي افراد ويژه بايد به طور فزاينده اي براي ارتقاء خودپنداره مثبت آنان بكار رود، نه اين كه صرفا حامل انتقال محتوا در دست يابي به اهداف از پيش تعيين شده باشد. آموزش سازگارانه مي تواند دانش اموزان ويژه را از بن بست يادگيري ها برهاند و ميزان يادگيري در آنان را افزايش دهد.

نکته اساسی در مورد طبقه بندی افراد دارای نیاز های خاص:

باید توجه داشت که این جمعیت فقط شامل افراد داری معلولیت بینایی، شنوایی و حرکتی نیست، بلکه افراد دارای مشکلات یادگیری، افراد تیزهوش(که جمعیت آن ها در دانشگاه های کشور ما زیاد آسیب های استخوانی و جانبازان دفاع مقدس، نمونه هایی از افراد با نیازهای آموزشی ویزه هستند که جمعیت ثابت جامعه را به خود اختصاص می دهند. در برابر این جمعیت ثابت باید جمعیت متغیری را نیز مورد توجه قرار دهیم . دانشجویی که به دلیل صدمه ای چون شکستگی استخوانی، بیماری شدید و...در منزل بستری می شود و یک ترم مجبور به مرخصی تحصیلی می شود، نمونه هایی از جمعیت متغیر دانشجویان دارای نیازهای آموزشی خاص محسوب می شود.

فن آوري كمكي[1]، آن گونه كه در قانون فدرال آمريكا تعريف شده است، به معناي هر بخش يا قطعه از تجهيزات يا سامانه ي توليدي است كه مي تواند در افزايش، نگهداري يا بهبود قابليت هاي كاركردي دانش آموزان داراي كم تواني مورد استفاده قرار مي گيرد(زارعي زواركي؛ جعفرخاني، 1388). فناوري هاي كمكي را همه يا قسمتي از تجهيزات و محصولات سيستم كه به روش تجاري توليد، تغيير يا سفارشي شده باشد را شامل مي شود، كه كاربرد آن افزايش، حفظ و بهبود ظرفيت هاي افراد داراي معلوليت است(بارادوك، 2004، به نقل از زواركي؛ رستمي تژاد؛ ايزي، 1390)كه از انواع آن ها مي توان به رايانه ها(بخش هاي كنترل محيطي، واژه پردازها، نرم افزارها، صفحه كليد ها)و انواع ارتباط(سخنگوي لمسي، سامانه هاي خواندن، صفحه كليدهاي گويا ) اشاره كرد.

حاميان استفاده از فناوري كمكي در آموزش ويژه، بر تاثير مثبت آن در زمينه اعتماد به نفس، استقلال، كيفيت زندگي و خود پنداره دانش آموزان داراي نيازهاي ويژه تاكيد مي كنند و معتقدند كه استفاده از نرم افزارها در عادي سازي، يكپارچه سازي و آموزش فراگير موثر است. اما نكته بسيار مهمي كه مي توان درباره افراد كم توان دهني و ارائه فناوري ها براي اموزش انان، اشاره كرد اين است كه معمولااين نوع فناري ها براي افرادي ارائه مي شود كه داراي ملاك هاي مورد نظر باشند كه از آن  جمله مي توان به داشتن ضريب هوشي مورد نظر در تست هاي هوش باشند مثلا تعريفي كه براي كم تواني ذهني بوسيله aamd [2]ارائه شده است، به اين ترتيب است كه ضريب هوشي دو انحراف استاندارد و نه يك انحراف استاندارد پايين تر از ميانگين ملاك تشخيص كم تواني ذهني باشد. بنابر اين كم تواني ذهني آموزش پذير به ضريب هوشي كمتر از 70 اطلاق مي شود آن هم با در نظر گرفتن شرايط جغرافيايي. (بهراد، 1384). 

طراحي الگوهاي اموزشي:

عادي سازي محيط با كمترين محدوديت و فراگير سازي، مفاهيم نوين و برجسته اي هستند كه در زمينه آموزش افراد داراي نياز هاي آموزشي ويژه به چشم مي خورد. اين مفاهيم از اواسط دهه پنجاه ميلادي مطرح شدند. يك ايده ساسي در اين باره اين بود كه افراد داراي نيازهاي آموزشي ويژه در محيط هاي آموزشي معمولي در كنار ساير دوستان خود قرار گيرند. اين رويكردها دقيقا در مقابل رويكردهايي قرار مي گرفت كه معتقد بودن كه بايد اين افراد را در موسسه هاي آموزشي ويژه كه براي اين كار طراحي شده اند گنجاند.   

مجموعه مباحث و مناظره هاي مخالف و موافق در كشورهايي مانند آمريكا و انگلستان با تدوين قوانيني چون قانون آمريكايي هاي داراي معلوليت[3] در سال 1990خاتمه يافت. اين قانون حاكي از آن است كه هيچ موسسه آموزشي نمي تواند از پذيرش افراد داراي نيازهاي آموزشي ويژه سرباز زند. اين قوانين پيامدهايي با خود در پي داشت، كه بزرگ ترين پيامد آن افزايش تعداد دانش آموزان و دانشجويان در مدارس و دانشگاه هاي عادي است. اين افزايش تعداد به خودي خود مدرسان و مديران موسسه هاي آموزشي را با چالش هايي مواجه كرده است و ان اين كه چگونه نياز هاي آموزشي ويژه افراد را در طرح درس و روش هاي آموزشي خود لحاظ نمايند، به نحوي كه نه دانشجويان و دانش اموزان معمولي از تحصيل خود باز بمانند و نه دانشجويان با نياز هاي آموزشي ويژه در فرايند يادگيري دچار مشكل شوند.قاعدتا اين رويكرد تغييراتي را در ساختار مديريتي، فرايندهاي ياددهي-يادگيري و ارزشيابي آموزشي طلب مي كند.

جنبش فراگير سازي آموزش از يك طرف، افزايش تعداد و ظرفيت دانشكاه ها از طرف ديگر و اصول اخلاقي فراهم سازي فرصت هاي برابر آموزشي براي همه شهروندان از طرف ديگر، توجه خاص سازمان ها را به ارائه خدمات ويژه به دانشجويان داراي نيازهاي ويژه در محيط معمولي برانگيخت. اين هدف برخي از تغييرات در چارچوب مديريتي و برنامه ريزي درسي مخصوصا دانشجويان را مي طلبد(هاول، 2006).  به عنوان مثال چهار نوع تطبيق برنامه درسي را براي دانشجويان با نيازهاي ويژه را ضروري دانسته اند:

·        تطبيق قالب ارائه: اين نوع تطبيق به دسترسي فرد داراي نيازهاي آموزشي ويژه به برنامه درسي اشاره دارد. به اين معنا كه قالب هاي ارائه درسي با توجه به نوع نيازمندي يادگيرنده تطبيق داده مي شود. قالبها مي تواند ارائه درس در قالب چاپي، قالب زبان هاي نمادي، قالب صوتي، الكترونيكي و ....باشد.

·        تطبيق قالب پاسخ دانش آموزان: اين نوع تطبيق به ارزشيابي دانشجويان اشاره مي كند. قالب هاي پاسخ دانشجويان به برنامه درسي نيز بايد با توجه به نوع نياز و معلوليت يادگيرنده تطبيق داده شود.

·        تطبيق زمان: با تنظيم زمان براي پاسخ دادن دانشجويان خصوصا در زمان امتحان اشاره مي كند كه اين تطبيق با دادن وقت اضافه براي پاسخ دهي يا انجام آزمون هاي طولاني در چند نشست به جاي يك جلسه امتحاني ممكن مي شود.

·        تطبيق فضا: به اين معنا كه يادگيرندكان در زمان يادگيري يا امتحان،  نمي توانند به طور طبيعي در فضاي طبيعي امتحان دهند و لازم است براي آن ها دستيار تدارك ديد يا از يرنامه رايانه اي چون نرم افزار تبديل گفتار به متن استفاده شود.(زواركي و همكاران،1390).

اما براي انجام و تهيه اين نوع فضا ، كشورهاي در حال توسعه با چالش هايي روبرو شده اند كه از آن جمله مي توان به :

*ضعف در سيستم آموزشي پيش از دانشگاه كه نمي توانند افراد داراي نيازهاي آموزشي ويژه را براي آموزش عالي آماده نمايند.

*كمبود تجهيزات كمكي براي افزايش سطح استرسي به آموزش

*عدم تطبيق فرايندهاي ياددهي-يادگيري با محدوديت يادگيرندگان.

*هزينه هاي سنگين پشتيباني از يادگيرندگان داراي نيازهاي آموزشي ويژه و نبود چارچوب مشخصي براي تامين بودجه

براي تطبيق برنامه درسي و فرايندهاي ياددهي – يادگيري با مشكلات فراروي آموزش براي افراد داراي نيازهاي ويژه، ذكر دو ابتكار در كشورهاي پيشرفته قابل توجه است.

اول: به كار گيري اصول طراحي جهاني براي يادگيري

دوم: استفاده از فناوري كمكي

اولين مورد ريشه درنوآوري حاصل در معماري دارد و به بعد طراحي تكنولوژي آموزشي مبتني است.

مورد دوم مبتني بر پيشرفت هاي اخير در حوزه فناوري اطلاعات وارتباطات بوده و بر بعد سخت افزاري – نرم افزاري تكنولوژي اموزشي اشاره مي كند. فناوري اطلاعات و ارتباطات كه در اختصار "فاوا" نام دارد، مجموعه نوآوري هاي مبتني بر رايانه و شبكه هاي محلي، ملي و جهاني را شامل مي شود كه ضمن تسهيل و تسريع ارتباطات ، زمينه گردش سريع داده ها و اطلاعات را فراهم مي آورند.

مركز طراحي[4] جهاني در ايالات كالوريناي شمالي طراحي جهاني را اين گونه نعريف مي كند: طراحي محصولات و محيط ها به گونه اي كه نياز به تطبيق يا شخصي سازي نداشته باشد.(مركز طراحي جهاني، 1997). نمونه بارز به كارگيري اصول طراحي جهاني بريدگي لبه پياده رو هاست، كه از اين طراحي براي عبور افراد سوار بر ويلچر، افراد داراي چمدان و و سالخوردگان استفاده مي شود. برجسته نمودن كليدهاي آسانسور ها براي لمس افراد نابينا، گذر گاه هاي عابر براي افراد داراي معلوليت حركتي كه از ويلچر استفاده مي كنند و ... همگي نمونه هاي بارز بكارگيري طراحي جهاني در معماري است. كه در معماري هاي ايراني در دهه هاي اخير به وفور يافت مي شود.

طراحي جهاني براي يادگيري همانند تمام نظريه هاي طراحي آموزشي داراي اصولي مي باشد . نه اصل اساسي براي طراحي آموزشي جهاني شناسايي شده است(اسكات و همكاران، 2003).اين اصول عبارتند از:

1:استفاده منصفانه: مواد كلاس درس را در دسترس يادگيرندگان با نيازها و سبك هاي يادگيري مختلف قرار دهد.

2: انعطاف در استفاده: استفاده از روش هاي مختلف و متنوع آموزشي

3: ساده و مستقيم: تدريس مستقيم و در مسير مشخص و قابل پيش بيني

4:اطلاعات قابل درك: مواد درسي براي تمام يادگيرندگان صرف نظر از توانايي حسي اي كه دارند قابل درك باشد.

5: شكيبايي در خطا ها: تنوع در سرعت و مهارت هاي پيشنياز يادگيري براي فرايندهاي درسي

6: تلاش فبزيكي كم: طراحي آموزشي براي به حداقل رساندن تلاش فيزيكي به نحوي كه دانشجويان به موضوع اصلي يادگيري برسند.

7: فضاو اندازه براي استفاده: درگير كردن فضاي كلاس به گونه اي كه نيازهاي متنوع يادگيرندگان راپاسخگو باشد. بر مبناي اندازه، وضعيت، قابليت جابجايي و ارتباط

8:جامعه يادگيرندگان: محيط ياددهي يادگيري، تعامل بين يادگيرندگان و موسسه آموزشي را پشتيباني كند.

9: جو آموزشي: تشويق تمام دانشجويان به انتظار زياد از خود تا اين كه به مشاركت در دروس ترغيب شوند.

اصول نه گانه طراحي اموزشي جهاني بر گرفته از مشتركات نظريه هاي رفتار گرايي، شناخت گرايي، ساختن گرايي و نظريه هاي انگيزشي يادگيري و اصل طراحي جهاني در معماري مي باشد.

فوايد فناوري هاي كمكي در آموزش افراد داراي نياز هاي خاص:

دربحث طراحي الگو ها دو حوزه بنيادي كه اين نظريه بر ان مبتني است، تحقيقات بر روي مغز و فناوري هاي نوين رسانه اي مي باشد. اين فناوري ها اغلب مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات (فاوا)و رايانه است كه اغلب در پاسخگويي به نيازهاي آموزشي ويژه، قابليت منحصر به فردي دارند. قابليت هاي اين فناوري را در پاسخگويي به نياز هاي آموزشي ويژه اين گونه گزارش داده اند:

-افزايش انگيزه براي يادگيري

-افزايش ميزان دسترسي به آموزش

-افزايش سطح انتظار از افراد داراي نيازهاي آموزشي ويژه براي موفقيت تحصيلي

-تسهيل فرايند توجه به تفاوت هاي فردي يادگيرندگان

-فراهم ساختن فعاليت هاي آموزشي  و يادگيري جايگزين با توجه به نوع معلوليت

-درگير كردن يادگيرندگان با فعاليت هاي يادگيري مربوط به زندگي واقعي

-تسهيل فرايند سنجش و ارزشيابي پيشرفت تحصيلي دانشجويان

-پشتيباني از مديريت اموزش و كم كردن حجم فعاليت هاي مديريتي

-ايجاد ارتباط بين جامعه وخانه|(اسپاروهاوك و هد، 2006؛به نقل ز زواركي و همكاران،1390).

در اين جا نمونه هايي از فناوري هاي سخت افزاري و نرم افزاري را ذكر مي كنيم.

فناوري هاي كمكي مبتني بر فاوا با توجه به نوع و درصد معلوايت توليد و تطبيق شده اند كه به عنوان نمونه مي توان به ويلچرهايي اشاره كرد كه كارشان نهتنها كمك به فرد براي حركت است، بلكه آن را مي توان دانشگاه سيار فرد داراي معلوليت شديد حركتي دانست. روي اين ويلچرها لب تاب وساير وسايل ارتباطي متصل شده است كه فرد مي تواند به راحتي با موسسه آموزشي خود رابطه برقرار كند.

نرم افزار بزرگ نماي متن[5]، نرم افزاري است كه به افراد داراي ضعف بينايي كمك ميكند تا اندازه متون صفحه رايانه خود رابزرگ كنند.

گرافيك لامسه اي[6]، براي افراد نابيناي كامل اين امكان را فراهم مي كند تا از تصاوير گرافيك برجسته چاپ كنند.

 

 

 

 

 

 

كي بورد ، فناوري ديگري است كه افراد نابينا مي توانند از آن به عنوان صفحه كليد استفاده كنند.

 

موس گفتاري و موس سري سخت افزار جايگزين مناسبي براي موس معمولي جهت استفاده افراد داراي معلوليت هاي شديد حركتي است

.

در مورد نرم افزارهاي مخصوص افراد بانيازهاي خاص مي توان از نرو افزار كورزوويل[7]اشاره كرد كه نرو افزار كمكي براي رفع مشكلات يادگيري، خواندن و نوشتن و رفع عارضه هاي توجه است.

مت ديسي،نرم افزار تخصصي ديگري است كه با هدف رفع مشكل يادگيري رياضي طراحي شده است.

دانشگاه ها و مراكز ارائه دهنه خدمات براي آموزش افراد با نيازهاي خاص:

از ميان دانشگاه هايي كه به رائه خدمات كمكي به دانش جويان با نياز هاي خاص مي پردازد مي توان به دانشگاه هاي، كابريلو[8]، ام آي تي[9]، آتاباسكا [10]اشاره كرد.

دانشگاه كابريلو با بيش از 17 هزار دانشجو در ايالت كاليفرنيا، مركزي به نام خدمات و برنامه ريزي دانشجويان ويژه دارد. اين مركز خدمات ويژه آموزشي به دانشجويان داراي نياز هاي آموزشي ويژه ارائه مي كند. قسمتي از خدمات اين مركز توليد رسانه هاي آموزشي خاص، نرم افزارهاي آموزشي مناسب براي انواع مختلف نيازهاي ويژه مي باشد. به عنوان نمونه در ديگر دانشگاه مشهور او آي تي، دفتر خدمات دانشجويان با نيازهاي خاص آموزشي مجود دارد كه فناوري هاي كمكي را براي دانشجويان داراي نيازهاي آموزشي ويژه در اين دانشگاه ارائه مي كند.

در مورد دانشگاه آتاباسكا كه بزرگ ترين دانشگاه باز و الكترونيكي دنياست، در سال 1970 تاسيس گرديد كه پيشگام ارائه آموزش از راه دور از طريق كامپيوتر مي باشد. اين دانشگاه بيش از 37000 دانشجو از اقوام و مليت هاي مختلف دارد. از آن جا كه اين دانشگاه قسمت قابل توجهي از خدمات خود را به دانشجويان به روش از راه دور و الكترونيكي ارائه مي دهد، براي بررسي بيشتر مناسب به نظر مي رسد.

در دانشگاه آتاباسكا از نظر ساختار مديريتي همانند ساير دانشگاه ها كه بحث شد، واحدي تحت عنوان دسترسي به دانشجويان داراي نياز هاي آموزشي ويژه وجود دارد. حركت به سمت توجه به ارائه خدمات ويژه به يادگيرندگان ويژه طي سال هاي 1989 ميلادي با سياست گذاري ها آغاز شد. سياست گذاري ها در سال 1996 باز نگري شد و در سال 1998 مركز  asd راه اندازي شد. در سال 2000 مجددا سياست اين حوزه مورد بازنگري قرار گرفت. براي بررسي جايگاه دانشجويان داراي نياز هاي آموزشي ويژه در استراتژي هاي دانشگاه، طرح راهبردي اين دانشگاه براي سال هاي 2002تا2006 مورد بررسي قرار مي گيرد. اين مهم در طرح راهبردي دانشگاه مستقيمابر افزايش تعداد دانشجويان كم توان از دو روش زير تاكيد دارد:

1: استفاده از فناوري هاي كمكي و به كار گيري اصول طراحي جهاني در دروس و سيستم پشتيباني

2: رساندن منابع پشتيباني تخصيص داده شده براي افزايش تعداد افراد كم توان ثبت نامي

در مورد دانشگاه آتاباسكا، نكته مهم ديگري كه قابل توجه است، ارائه خدمات ويژه به دانشجويان داراي نيازهاي آموزشي ويژه به معناي كاستن از سطح استانداردهاي كيفي آموزش و پايين آوردن سطح كيفي آموزش نيست، بلكه اين خدمات ارائه مي شود تا دانشجويان داراي نياز هاي آموزشي ويژه نيز خود را به استانداردهاي ساير افراد برسانن. صريحا آمده است كه هيچ تفاوتي بين دانشجوي ويژه و معمولي وجود ندارد. و دانشجويان داراي نيازهاي آموزشي ويژه نيز خود مسئوليت موفقيت و شكست دارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نكته مهم ديگر ، نوع خدمات ويژه به يادگيرندگان ويژه در اين دانشگاه مي باشد كه فهرست وار بيان مي شود:

1: اطلاع رساني و آگاه سازي

2: مشاوره وراهنمايي تحصيلي

3:سنجش

4:توسعه مشاركتي "آموزش فردي شده ،تكنولوژي هاي كمكي، طرح خدمات پشتيباني"

5: حمايت مالي

6: پشتيباني تحصيلي

7: وكالت

8:تطبيق آزمون

9: تسهيل ارتباط با مدرسان و..

10: ارجاع دهي

اما در حوزه پشتيباني تحصيلي، سه دسته خدمات ويژه ارائه مي شود كه به قرار زير است:

1) خدمات پشتيباني يادگيري: كه شامل:

* استراتژيست تحصيلي : متخصص يادگيري، كمك تخصصي توسط ساير دانشجويان

*نظارت تحصيلي: كمك به تنظيم تكاليف، برنامه نظارت بر پيشرفت دروس

*معلم خصوصي: ارائه خدمات اموزشي يا ويراستاري خصوصي به دانشجويان با نيازهاي ويژه  مي شود.

2) تكنولوژي هاي كمكي:

تكنولوژي هاي كمكي، سخت افزارها و نرم افزارهايي كه به فرد كمك مي كند تا فعاليت هاي خود را بهطور مستقل و يا با سهولت بيشتري انجام دهند. به عنوان مثال نرم افزار تبديل كفتار به متن، كار كاتب را براي فرد داراي نياز هاي خاص آموزشي انجام مي دهد. از آن جمله مي توان به نرم افزار تبديل گفتار به متن و يا نرم افزار هاي متن به گفتار، متن به بريل وغيره اشاره كرد.

3)قالب هاي جايگزين براي مواد درسي:

ارائه محتوي جزوات و كتاب هاي درسي، در قالب هاي مختلف كه مبتني بر يافته هاي اصول طراحي آموزش جهاني مي باشد، كتاب هاي درسي ، جزوات دانشجويي، راهنماي مطالعه، مواد ديداري شنيداري، پرينت در اندازه درشت، متن الكترونيكي، بريل، نوار هاي ضبط صداو...

نمونه هايي از قالب هاي جايگزين است كه براي مواد درسي در این دانشگاه پيش بيني شده است.

در مجموع مي توان گفت كه دانشگاه اتاباسكا همانند اغلب دانشگاه هاي معتبر دنيا داراي مركزي براي ارائه خدمات به دانشجويان ويژه است كه اين مهم در دانشگاه هاي ما اعم از دانشگاه هاي بزرگ ومادر، دانشگاه پيام نور و يا دانشكاه آزاد مغفول مانده است(زارعي زواركي، رستمي نژادو ايزي، 1390).

نكته مهم از نظر مديريتي، گنجاندن ارائه خدمات فناوري هاي كمكي و پياده سازي دروس بر اساس اصول طراحي آموزش جهاني است كه تلويحا در طرح راهبردي دانشگاه گنجانده شده سات، كه اين مهم نيز در هيچ كدام از دانشگاه هاي كشور مشهود نيست. و ارائه خدمات ويژه در دانشگاه هاي كشور در حد گرفتن منشي است كه با خدمات ويژه اي كه در زمينه توليد مواد درسي در قالب هاي مختلف، ارائه ساير خدمات پشتيباني براي اين دانشجويان قابل مقايسه نمي باشد.

 

 

منابع:

بهراد، بهنام(1384)، محتوی آموزشی و آماده سازی کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیردر زمینه مهارت های زندگی مستقل از دیدگاه معلمان و والدین، پژوهش در حیطه کودکان استثنایی ،سال پنجم شماره 3 صص271-294

زارعی زوارکی؛ اسماعیل، سبحانی؛حسین، درتاج؛ فریبا(1390). ارزشیابی مراکز یادگیری سازمان آنوزش و پرورش استثنایی شهر تهران از نظر کارشناسان. مجله پژوهش در نظام های آموزشی شماره3

زارعی زوارکی؛ اسماعیل، جعفرخانی؛ فاطمه(1388) چندرسانه ای آموزشی و نقش آن در ـموزش ویژه . مجله تعلیم و تربیت استثنایی شماره 9و 98

زارعی زوارکی؛ اسماعیل، رستمی نژاد؛ محمدعلی، ایزی؛ مریم،(1390). معماری مجدد آموزش عالی برای دانشجویان با نیاز های آموزشی ویژه بر اساس اصول طراحی جهانی برای یادگیری . مجله روانشناسی افراد استثنایی  سال اولشماره اول