الگوی طراحی درس بر اساس الگوی آشور
به نام خدا
نام درس: تکنولوژی آموزشی پیشرفته
عنوان: طرح درس بر اساس الگوی آشور(ASSURE): تدریس سنگ ها
استاد محترم: جناب دکتر آیتی
گردآورنده: فاطمه غلام زاده
پاییز 93-92
معرفی مدل ASSURE""
اين مدل توسط هاي نيچ ، مالندا و راسل در سال 1999 تهيه شد كه چگونگي هدايت ، راهنمايي و تسهيل فرايند يادگيري فراگيران درآن مدّ نظر قرار گرفته است . الگوی اشور نوعی راهنمای عملی برای طراحی و اجرای آموزش است که می توان آن را برای تدریس موضوعات عمومی و تخصصی به کار گرفت. طراحان الگوی اشور معتقدند، با استفاده از الگوی مذکور می توان از اثر بخشی آموزش اطمینان حاصل کرد. معلمان برای بهبود کار خود فعالیت های متنوعی انجام می دهند .برای مثال، بسیاری از آنان می کوشند با مطالعه ی منابع علمی، دانش و معلومات خود را افزایش دهند یا دانسته های خود را روزآمد سازند. افزون بر این، بسیاری می کوشند تا توانایی های خود را در زمینه ی آموزش و تدریس ارتقا دهند. آشنایی با انواع الگوهای طراحی آموزشی و بهره گیری از آن ها در فرایند آموزش و تدریس، می تواند معلمان را به عناصری مؤثر در نظام آموزشی تبدیل کند. الگو اشور یکی از الگوهایی است که معلمان را قادر می سازد فعالیت های آموزشی خود را به گونه ای مؤثر طرح ریزی کنند.
الگوي ASSURE ( آشور ) ازسرواژه هايي تشكيل شده است كه مراحل اين الگو را تشكيل ميدهد وآن عبارت است از:
1. تجزيه وتحليل ويژگيهاي فراگير Analyze Learner Characteristics
2. تعيين اهداف State Objectives
3. انتخاب رسانه ها و مواد Select Media And Materials
4. كاربرد رسانه ها و مواد Utilize Media And Materials
5. مشاركت فراگير Require Learner Participation
6. ارزشيابي و تجديد نظر And Revise Evaluation
ASSURE ميتواند در محيطهاي واقعي يا مجازي مورد استفاده قرار گيرد .
ASSURE يك چهار چوب مناسب طراحي را كه با تغييرات مداوم تكنولوژي درمحيط هاي ياددهي ويادگيري رخ مي دهد را فراهم سازد.
طراحي تدريس سنگ ها با استفاده از الگوي ASSURE
1) تجزيه و تحليل فراگيران : ( Analyze Learner Characteristics )
الف ) ويژگي هاي عمومي
فراگيران دانش آموزان كلاس اول ابتدايي دبستان دخترانه مهديه منطقه 2 نیشابور مي باشند كه بين 7 تا 8 سال سن دارند . آنها از نظر اقتصادي و اجتماعي در طبقه متوسط رو به بالا رشد كرده اند و تفاوت فرهنگي زيادي ندارند ولي از نظر ميزان يادگيري وعلاقه به درس درسطوح مختلف مي باشند .
اغلب آنان در فعاليتهاي تعاملي با تمركز وعلاقه كار مي كنند .
از نظر ضريب هوشي طبيعي بوده و اكثريت آنان در جستجوي پاسخ صحيح داراي سبك تكانشي بوده وفقط تعداد معدودي از دانش آموزان داراي سبك تاملي هستند.
اكثريت دانش آموزان در خواندن ودرك مطلب مشكلي ندارند بجز چند نفر كه با ارائه كتابهاي مورد علاقه آنان ( ازكتابخانه كلاسي ) در تقويت اين امر تلاش مي شود.
اكثر دانش آموزان در برقراري ارتباط باهم مشكلي ندارند بجز 1 نفر كه گوشه گير هست وسعي مي شود با دادن مسئوليتهاي مختلف به آن نسبت به مشاركت آن درامور كلاس زمينه هاي لازم فراهم گردد.
كلاس از نظر فضا باتوجه به تعداد دانش آموزان (35 نفر ) محدود نبوده ولذا امكان تغييرچينش صندلي ها باتوجه به نوع تدريس در هر زنگ وجود دارد و از نظر نور مناسب مي باشد . مؤقعيّت كلاس از نظر سر وصدا ومزاحمتهاي كلاسي در شرايط مطلوب مي باشد .
ب ) ويژگيهاي ورودي خاص ( مهارتهاي ورودي ) :
همه فراگيران با خصوصيات كلي سنگها از نظر شكل ، اندازه ، ورنگ آشنايي دارند وبطور كلي مي دانند كه سنگها در كجا ها يافت مي شوند امّا در مورد شناخت انواع سنگ از نظر ارزش و نوع استفاده در موارد متنوع وچگونگي به وجود آمدن سنگ ريزه ها حتي طبقه بندي سنگها از لحاظ خصوصيات ظاهري واستفاده از آنها احتياج به آموزش وراهنمايي وهدايت دارند .
براي تدريس اين مبحث ابتدا براي اطلاع از ميزان آگاهي دانش آموزان ( پيش نياز اين درس) آزمون تشخيصي به عمل مي آيد چنانچه دانش آموزي اطلاعاتش در مورد اين درس كافي نبود با اطلاعات تكميلي وبحث در گروه ، اورا به سطح مورد نظر خواهيم رساند .
سؤالات آزمون تشخيصي اين درس به قرار زير مي تواند باشد :
- سنگ در كجا يافت مي شود؟
- آيا تاكنون از نزديك به سنگها نگاه كرده وآنها را لمس نموده ايد ؟
- آيا مي توانيد چند تفاوت يا شباهت بين سنگ ها را نام ببريد ؟
براي تعيين سطح اطلاعات دانش آموزان از مطالبي كه در اين مبحث قرار است تدريس شود يك پيش آزمون نيز خواهيم گرفت . در صورت داشتن سطح اطلاعات در حد آموزش اين مبحث سعي خواهيم نمود با فعاليتهاي اضافي به وسعت و عمق يادگيري و آگاهي دانش آموزان كمك نماييم .
سوالات پيش آزمون :
- آيا مي دانيد سنگ ريزها چگونه به وجود مي آيند ؟
- از سنگ چه استفاده هايي مي شود ؟
- چند سنگ قيمتي مي توانيد نام ببريد ؟
- آيا مي توانيد سنگي را مثال بزنيد كه خوراكي باشد ؟
- تاكنون ديده يا شنيده ايد سنگي را به عنوان سوخت بكار ببرند ؟
سبك هاي يادگيري :
با توجه به سن دانش آموزان، خصوصيات مختص اين سن ومطالعه پرونده سنجش ورودي آنها، اكثر اً فعاليت در گروه را دوست دارند وبه راحتي مي توانند با هم ديگر ارتباط برقرار نمايند ، در بحث گروهي فعال بوده واگر دانش آموزي در فعاليت گروهي گوشه گير باشد با تمهيدات خاص وشركت او به عنوان سر گروه در فعاليتهاي جمعي به طور غير مستقيم اورا به فعاليت وا مي داريم .
سبك عاطفي : همه دانش آموزان با توجه به موقعيت سني داراي علاقه وحس كنجكاوي در رسيدن به جواب هستند و از تشويق لذت مي برند وبراي شركت فعال تلاش مي نمايند .
سبك شناختي: همه دانش آموزان داراي جنب و جوش خاص سن خود بوده لذا به سرعت سعي مي نمايند به سؤالات مطرح شده جواب دهند .
عوامل انگيزشي : همه داراي انگيزه پيشرفت هستند واين امر در فعاليتهاي گروهي به روشني به چشم مي خورد.
عوامل فيزيكي : كلاس داراي 35 دانش آموز بوده كه در 7 گروه 5 نفره فعاليت مي نمايد هيچ كدام نقص بدني ندارند وفضاي كلاس براي چيدمان كلاسي به صورت گروه مناسب است.
2) تعيين اهداف : ( State Objectives)
الف ) هدف كلي :
آشناشدن دانش آموزان پايه اول ابتدايي با مبحث سنگ .
ب) هدفهاي جزئي :
1- ب ) دانستنيها :
- به تفاوتهاي ظاهري سنگها پي ببرند .
- چند محل راكه در آن سنگ يافت مي شود نام ببرند .
- به چند مورد استفاده سنگ اشاره كنند.
2- ب ) مهارتها :
- سنگهارا گروه بندي كنند . ( مشاهده )
- سنگهارا با ذرّه بين آزمايش كنند . (مشاهده)
3- ب ) نگرشها :
- به اهميت وكاربرد سنگها پي ببرند . (ارزش گذاري)
- علاقه مند ساختن دانش آموزان به محيط طبيعي . (عاطفي - توجه )
- علاقه مند ساختن جهت شركت در فعاليتهاي گروهي . ( احساس مسئوليت ، احترام به ديگران )
ج) هدفهاي رفتاري : بعد از پايان تدريس دانش آموزان بايد بتوانند :
- سنگهاي ريز ودرشت را از هم تميز دهند . ( تميز و تشخيص )
- اختلاف سنگهارا از لحاظ رنگ ، اندازه ، زبري ونرمي توضيح دهند . ( درك و فهم )
- موارد استفاده از سنگهارا بيان نمايند . ( دانش )
- علت آسان خرد شدن بعضي از سنگها را شرح دهند . ( درك و فهم )
- مهم ترين خصوصيات سنگهاي سخت را بيان كنند . ( دانش )
- توضيح دهند كه در ساختن خانه چه موادي بكار رفته است . ( درك و فهم )
- با تعداد سنگها يي كه در اختيار دارند ، كار دستي درست نمايند . ( كاربرد )
- به تحقيق بيشتر ( در مركز يادگيري ) درباره سنگها علاقه مند شوند . ( عاطفي- توجه )
3) انتخاب رسانه ها و مواد (Select Media And Materials)
باتوجه به موضوع واهداف درس مي بايست رسانه ها و مواد آموزشي لازم تهيه گردد ولي امكانات موجود وكمبودها هميشه مشكل آفرين هستند با وجود اين معلم خلاق مي تواند با كمترين هزينه و امكانات موجود ودر دسترس حداكثر استفاده را بنمايد در هر صورت رسانه هاي مورد نياز و موجود در مدرسه عبارتند از :
- كتاب
- فيلم يا CD پيرامون سنگ ( استفاده از چند رسانه اي هاي آموزشي )
- آوردن انواع سنگها به كلاس
- ماكتها و تصاوير وپوسترها پيرامون كوه و انواع سنگها ونحوه استخراج آنان و...
- تخته سياه و گچ وذره بين
- تلويزيون و دستگاه ويدئو ودستگاه CD خوان و ويدئو پرژكتور
- فرا رسانه اي آموزشي ( اينترنت )
4) كاربرد رسانه ها ومواد (Utilize Media And Materials)
در ابتدا بعد از مشاهده تصاوير وفيلم هاي مربوطه در مركز يادگيري كه خود باعث دريافت بعضي از اهداف درس خواهند شد جهت انجام فعاليتهاي كتاب مخصوصاً آزمايشهاي پيش بيني شده ، دانش آموزان را در گروه هاي 5 نفره مشخص نموده وبعدازارائه توضيحات لازم نسبت به اهداف درس وچگونگي مشاهده سنگها از نظر نرمي ، زبري و... و مكانهاي مختلف تشكيل سنگ ، مشاهدات خود را نوشته و بصورت نوبتي وبا رعايت نظم ودقت ، در پايان مطالب خودرا با ساير گروهها تبادل نظر نمايند ودر كل به يك نظر واحد برسند وبه عنوان نتيجه فعاليت در كلاس بيان شده تا توسط يك نفر نتايج حاصله را در پاي تخته نوشته شود . حتي در اين مركز يادگيري از طريق سايت اينترنت ، ديدن CD آموزشي ، برخورد با ماكتهاي متنوع سنگ و حتي موارد واقعي آن براي فعاليتهاي گروهي و انفرادي به يادگيري بهتر ( خود يادگيري ) مطا لب تدريس شده پرداخته مي شود .
بدين صورت تدريس بصورت دانش آموز محور بوده و خود آنان در امر يادگيري مشاركت داشته ولذا يادگيري پايدارتر وجذاب تر خواهد بود و نقش معلم نيز در اين زمينه بيشتر هدايت دانش آموزان جهت رسيدن به اهداف درس بوده وخود دانش آموزان به مطالب كتاب واهداف آن خواهند رسيد.
5) مشاركت فراگيران (Require Learner Participation)
قبلاً ازدانش آموزان مي خواهيم درس را در منزل مطالعه نموده و وسايل مورد نياز را جهت انجام آزمايشات در كلاس همراه داشته باشند ضمناً به اينگونه فعاليتهاي خارج از كلاسي نمره وامتيازاتي تعلق خواهد گرفت .بطور مثال دانش آموزان را وا مي داريم كه در راه خانه تا مدرسه به اطراف خود توجه كنند وآنچه را كه از سنگها ساخته شده يا نقاطي كه در آنجا سنگ وجود دارد به خاطر بسپارند يا يادداشت كرده وبه كلاس گزارش دهند .
بعد از نمايش دادن تصاويركتاب ، فيلم و پوسترهاي و سنگهاي تهيه شده توسط دانش آموزان واوليا آنان ، از آنان مي خواهيم خوب به موارد مطرح شده توجه نمايند سپس با طرح سوالاتي پيرامون اهداف درس ، دانش آموزان را در فرايند ياددهي - يادگيري راهنمايي نموده تا بصورت فعال در كارهاي كلاسي مشاركت نمايند و همچنين با توجه به فعاليتها يي كه در كتاب تحت عنوان بحث كنيد ، آزمايش كنيد ، مشاهده كنيد پيش بيني شده است از دانش آموزان مي خواهيم بصورت گروهي در اين فعاليتها شركت نمايند بطور مثال از آنان مي خواهيم خوب به نمونه هاي موجود در كلاس بصورت گروهي نگاه كرده وبا استفاده ازفرايند مشاهده ( استفاده از پنج حس ) تفاوتها وشباهتهاي سنگها را بيان نمايند تا خود از اين طريق ومشاركت در گروه به اهداف درس برسند . همچنين در مركز يادگيري فعاليتهاي انفرادي وگروهي در نظر گرفته مي شود . برنامه به گونه اي طرح ريزي شده كه بعد از ارائه هر مبحث بابهره گيري از سايت اينترنتي يا CDآموزشي و يا فعاليت با مواد واقعي مهارتهايي چون مشاهده ولمس و ...كه در زمان تعيين شده انجام مي پذيرد ، كار متوقف شده و دانش آموزان روند اكتشاف وفعاليت خود را گزارش مي دهند و در گروههاي ديگر مورد بحث و تبادل نظر قرار مي گيرد . اين روش تشويقي به تفكر خلاق فراسوي آنچه در كلاس درس مطرح مي شود را براي دانش آموزان در پي خواهد داشت.
6) ارزشيابي و تجديدنظر (And Revise Evaluation)
از انواع ارزشيابي ( تشخيصي ، تكويني و پاياني ) جهت ارزشيابي دانش آموزان وبه شيوه هاي مختلف استفاده مي شود براي مثال:
1. روش ارزشيابي انفرادي : هر شخص بطور جداگانه واز طريق پرسشهاي بعمل آمده مورد ارزيابي قرار مي گيرد.
2. زماني كه كار بصورت گروهي پيش مي رود ودر ضمن گزارش كردن نتايج مشاهدات وبحث در مورد موضوعات ،خود دانش آموزان با سوالاتي كه از يكديگر مي پرسند ارزشيابي نيز صورت مي پذيرد .
3. روش ارزشيابي از طريق مشاهده : كليّه فعاليتهاي دانش آموزان در طول تدريس مد نظر قرارگرفته تا با توجه به اهداف جزيي ذكر شده مورد ارزيابي قرار گيرند .
4. روش ارزيابي از طريق انجام كار : هر دانش آموز با توجه به نحوه مشاركت در فعاليتهاي كلاسي خواسته شده متناسب با درس مورد ارزيابي قرار مي گيرد .
5. روش ارزيابي در پايه اول بصورت آزمون شفاهي است : براي ارزيابي از ميزان يادگيريدانش آموزان واينكه روش تدريس بكار رفته تا چه اندازه مؤفق بوده است در پايان هر بخش از كتاب يك آزمون شفاهي دريافت ميشود كه مؤيد يادگيري آنان خواهد بود البته بايد در ارزيابي استانداردهاي لازم را مدِّنظر قرار داد .
6. ارزشيابي هاي ياد شده در هر مرحله از فرايند تدريس را ميتوان به شيوه اي خلاق و جذاب به صورت آزمونهاي مداد كاغذي با تصاوير واضح وگويا انجام داد .
7. همچنين مي توان مواد و رسانه هاي به كار گرفته شده در اين تدريس را مورد ارزيابي قرار داد كه تا چه حد در انتقال مطالب و ساده كردن يادگيري كمك كرده اند و آيا از رسانه هاي بيشتري مي توان استفاده نمود .
8. حتي ارزيابي از كل فرايند يادگيري كه تا چه حد به اهداف تعيين شده دست پيدا نموده ايم و تا چه حد استفاده مواد و روشهاي آموزشي مناسب سن و توانايي هاي فراگيران بوده و تاچه حد با محتوا ي آموزشي و فعاليتها مناسبت دارد انجام مي پذيرد .
درذيل تعدادي از پرسشها ي شفاهي آمده است كه توسط معلم از دانش آموزان سؤال ميشود :
- آيا مي توانيد سنگي را نام ببريد كه خوراكي باشد؟
- از سنگ چه استفاده هايي مي شود؟
- چند سنگ قيمتي نام ببريد؟
- آيا مي دانيد سنگ ريزه ها چگونه به وجود مي آيند ؟
- تاكنون ديده يا شنيده ايد سنگي را به عنوان سوخت به كار ببرند؟
جمع بندی و نتیجه گیری
البته این طرح درس تنها نمونه ای از یک موقعیت طراحی آموزشی بر اساس الگوی اشور است. بسیاری از موضوعاتی را که معلمان تدریس می کنند، دربردارنده ی اطلاعات و مهارت های بسیار مهمی برای دانش آموزان است که نه تنها می تواند در زندگی فعلی آنان مورد استفاده قرار گیرد، بلکه زمینه و بستری است برای زندگی اندشمندانه ی آنان که در صورت فقدان چنین دانش ها و مهارت هایی، ممکن است نتوانند در موقعیت های حساس و مسئله دار زندگی، موفقیت تجربه کنند. بنابراین لازم است معلمان در تدریس خود به گونه ای عمل کنند که علاوه بر کسب اطلاعات، دانش آموزان بتوانند مهارت های اساسی از قبیل تفکر، تصمیم گیری، استدلال، مشارکت و... را نیز بیاموزند. بی شک، پرورش دانش آموزان توانمند، مستلزم طراحی متفکرانه و علمی است. الگوی اشور می تواند این موقعیت را برای معلمان ایجاد کند.
منابع:
1- پاکپور، یونس.(1390 ). زمینه تکنولوژی آموزشی. تهران : انتشارات دیدار.
2- ای.جی، رومیسوزوسکی.(1386). طراحی نظامهای آموزشی: تصمیم گیری در برنامه ریزی درسی و طراحی برنامه درسی. ترجمه هاشم فردانش. تهران: انتشارات سمت
