تکنولوژی آموزشی پیشرفته

واژه یادگیری الکترونیکی در توصیف انواع محیطهای آموزشی زیر استفاده می شود:

آموزش مبتنی بر وب ( WBT (Web- Based Training

IBT (Internet-Based Trainingآموزش مبتنی بر اینترنت

CBT (C omputer-Based Trainingآموزش مبتنی بر کامپیوتر (

سیستم های الکترونیکی پشتیبانی از عملکرد EPSS( Electronic Performance Support System)

آموزش مبتنی بر تکنولوژی (TBT (Technology - Based Training

یادگیری آنلاین Online Learning

یادگیری از راه دور Distance Learning

یادگیری مجازی Virtual Learning

آموزش از راه دور Distance Education

موارد بالا نشان دهنده استفاده ازفن آوری ارتباطات و اطلاعات در پروسه آموزش در دو حالت معروف آموزش همزمان و آموزش ناهمزمان است.

در یادگیری الکترونیکی ، انتقال محتوا و مواد آموزشی از طریق انواع سی دی رام، دی وی دی، تلویزیون، موبایل، اینترنت،اکسترانت،انواع شبکه های یادگیری مبتنی بر اینترنت در غالب متن، ایمیل، انیمیشن، عکس،صدا،ویدئو، نوار و فیلم و... انجام می گیرد.

انواع آموزش الکترونیکی

- آموزش الکترونیکی به روش خود آموز و فردی در شرایط آفلاین

در این روش فرد یادگیرنده با استفاده از منابع یادگیری مانند پایگاه داده یا یک کامپیوتردرحالی که به اینترنت متصل نیست به کمک دیسکت ، سی دی، یا دی وی دی به محتوای دروس دسترسی پیدا می کند
- روش خود آموزدر شرایط آنلاین  
در این روش فرد یادگیرنده از طریق آنلاین وبا اتصال به اینترنت به منابع و محتوا دسترسی پیدا می کند.

-آموزش الکترونیکی به روش گروهی همزمان

در این روش گروهی از یادگیرندگان همزمان با هم و در یک زمان مشخص به اینترنت متصل می شوند و از طریق کنفرانس مبتنی بر متن یا ویدئو کنفرانس یا چت صوتی یا نوشتاری و اخیرا هم از طریق شیکه های اجتماعی با هم ارتباط برقرار می کنند.

- آموزش الکترونیکی به روش گروهی نا همزمان

در این روش نیز افراد از طریق اینترنت اما نه دریک زمان مشخص بلکه در زمانهای مختلف از طریق ارسال ایمیل و به کمک سیستمهای مدیریتی یادگیری با یکدیگرارتباط برقرار می کنند.

-ترکیب آموزش سنتی و آموزش مجازی

در این روش یادگیرندگان (دانش آموزان) یک کلاس مشخص عضویک شبکه یادگیری می شوند که درآن شبکه، محتوای دروس معمول را که در یک کلاس سنتی و متداول، تدریس می شود به روش مجازی نیز دریافت می کنند. در این شرایط، یادگیرنده می تواند در کلاس درس وارد شبکه شود در عین حال بیرون از کلاس درس هم از این شبکه استفاده کند.

ویژگی های آموزش الکترونیکی

الف) خود آموزی. یادگیرنده می تواند زمان آموزش و سرعت و کند شدن طول دوره یادگیری را بر اساس توانایی های خود اتنخاب کند.

ب) انعطاف پذیری. یادگیرنده اجازه دارد تا محتوا و ابزارهای مناسب با سطح مهارتش را انتخاب کند. نیازهای و ترجیهای یادگیرنده در اولویت است(تطبیق آموزش آنلاین با یادگیرنده). یادگیرنده می تواند از میان تعداد زیادی ازمعلمان، معلم خود را انتخاب کند در عین حال می تواند تصمیم بگیرد بدون معلم آموزش ببیند. همچنین، یادگیرنده می تواند در بین طیف گسترده ای از دوره های آموزشی حق انتخاب داشته باشد.در عین حال، امکان مطالعه آنلاین یا دانلود محتوای آموزشی برای او وجود دارد.

ج) یادگیرنده (دانش آموز) محوری

نتیجه ویژگی انعطاف پذیری در این نوع یادگیری، به وجود آمدن ویژگی دیگری به نام یادگیرنده (دانش آموز) محوری است. همان طور که در موارد بالا به وضوح مشخص است این یادگیرنده است که نقش اساسی را در آموزش و یادگیری بر عهده دارد.

د) حذف موانع جغرافیایی. در این روش، نیازی به حضور فیزیکی افراد وجود ندارد.

ه) مستقل از زمان، مکان و افراد بودن. ویژگی آخر، تمام موارد بالا را در خود نهفته دارد. اگر ما بخواهیم ویژگی آموزش الکترونیکی را به اختصار در سه واژه بیان کنیم، می توان به این سه کلید واژه (استقلال از زمان، مکان و افراد) اشاره کرد.

مزایای آموزش الکترونیک

- سهولت و حمل آسان

- کاهش هزینه ها، هم برای شرکت کنندگان هم برای ارائه دهندگان

-آموزش مداوم

-دوره های انفرادی

-دوره های گروهی

-یادگیری انواع مهارت های جدید

-بالا بودن میزان یادگیری مشارکتی و گروهی

-راحت تر و آسان تر بودن محیط یادگیری

-درک و برداشت درست ازمحتوا از طریق یادگیری شخصی
-بالا بردن میزان انگیزه یادگیرنده (انگیزه دهی)

-دسترسی تعداد بیشتری ازافراد به کلاس درس و دورهای آموزشی

- تعامل و همکاری بیشتر بین یادگیرنده ها

-افزایش مهارتهای استفاده از کامپیوتر و اینترنت

همانطور که در بالا آمده است، یادگیری الکترونیکی ویژگیها ومزیتهای بسیار زیادی دارد البته این نوع آموزش نیز مثل هر پدیده ای که در دنیا وجود دارد در کنار مزایای آن قطعا معایبی هم داردکه بنا به دلایل مختلف من در این نوشته به آن نپرداخته ام

 

سیستم مدیریت یادگیری

مخفف کلمات Learning Management System به معنای (سیستم مدیریت یادگیری) می باشد. LMS یک بسته نرم‌افزاری است که فرایند توزیع محتوی الکترونیک بین دانش آموزان و دانشجویان را مدیریت می کند. بیشتر این سیستمها به لحاظ دسترسی در هر کجا و در هز زمان به صورت مبتنی بر وب تهیه شده اند. به صورت عمومی، LMS امکان ثبت نام و انتخاب واحد، تعیین فعالیت آموزشی و انجم تکالیف در یک محیط Online فراهم می کند.

این بخش شامل تعریف درس، تخصیص کلاس، انتخاب واحد، معرفی اساتید، گزارشهای آماری، سطح بندی و رتبه بندی و موضوعات مشابه دیگری است. ارتباط سیستم مدیریت آموزش با مخزن تجمعی، تهیه گزارشاتی را در سطح ملی در ظرف چند ساعت ممکن می سازد که برای تهیه هر یک به طور عادی در بهترین حالت حداقل یک ماه وقت لازم است.

نرم افزاری که مدیریت رخدادهای آموزشی را بر عهده دارد (LMS) اطلاعات کاربران را ثبت کرده و مراحل طی دوره آموزش تعریف شده برای هر یک را پی گیری کرده و داده های مرتبط را نیز ثبت می کند. این سیستم اصلی ترین جزء مجموعه آموزش الکترونیکی بوده و سایر بخش ها نیز از امکانات این بخش استفاده می نمایند.

از نظام مدیریت یادگیری برای طراحی محیط های یادگیری و پیاده سازی و دستیابی به فرایند مطلوب می توان بهره جست. سیستم مدیریت یادگیری، نرم افزاری است که می تواند در فرایند آموزش الکترونیکی به اعضای هیات علمی و دانشجویان کمک کند(سبحانی نژاد و یوزباشی، 1385، ص 111).

یک سیستم مدیریت یادگیری دارای خصوصیاتی است که اهم آنها عبارتند از:

· LMS افرادی را که درس مشخصی را می خواهند، هدایت می کند و به آنها می گوید که این درس در کجای مجموعه درس قرار می گیرد، چه زمانی در دسترس آنها خواهد بود و چگونه به آنها تحویل داده خواهد شد (از طریق کلاس درس مجازی، به صورت بر خط، روی سی دی و غیره) و برای گذارندن آن چه پیش نیازی مورد نظر است.

· زمانی که یک فراگیر یک درس را تمام کرد LMS وظیفه مدیریت آزمون را بر عهده می گیرد، نتایج را گزارش می دهد و مرحله بعدی را پیشنهاد می کند.

· LMS باید امکان مدیریت ثبت نام و ذخیره اطلاعات شخصی یادگیرنده را بدهد، قوانین را تنظیم کند، آموزگاران را مشخص کند، امکان دسترسی مدیران به پایگاه داده های آموزش را در اختیار بگذارد، گزارشهای استاندارد و بنا به نیاز، روی تک تک افراد یا گروههای از آنها بسازد.

· برای یک LMS بسیار مهم است که مجموعه وسیعی از دروس تولید شده توسط تولید کنندگان مختلف را پشتیبانی کند. این پشتیبانی باید به سادگی و بدون دردسر اضافی صورت گیرد. بنابراین LMS باید از استانداردهای جهانی پشتیبانی نماید.

· LMS در بر گیرنده پایگاه داده هاست.

· LMS وظیفه مدیریت منابع آموزشی، ارتباط با کلاسهای مجازی و سیستم مدیریت محتوای یادگیری و نرم افزارهای پیرامونی تجزیه و تحلیل روند آموزش را نیز به عهده دارد.

· LMS باید گروههای کاربران را مدیریت کند، به هر کدام اجازه دهد که درسی را که توسط LCMS یا ابزار یادگیری توسعه داده شده است را اجرا کند.

· این سیستم باید ضمن ارائه محتوا، پیشرفت هر کاربر را ذخیره نماید.

· LMS محل دستیابی به مجموعه های گسترده از منابع آموزش است. نیاز افراد به گذراندن درس مشخص را تشخیص می دهد، آن درس را در مجموعه درسی مورد نظر قرار می دهد و به شخص اطلاع می دهد این درس چه زمانی و چگونه در دسترس وی خواهد بود و پیش نیازهای این درس چیست؟

· زمانی که فراگیرنده درس را تمام کرد، LMS وظیفه مدیریت آزمون را بر عهده می گیرد، نتایج را گزارش می دهد و مرحله بعدی را پیشنهاد می کند (همان).

ابزارهای LMS

1- ابزارهای تدوین محتوای دوره شامل: سرفصل ها، دوره ها، محتوا، فهرست واژه ها، و بانک های اطلاعاتی

2- ابزارهای کمکی محتوا شامل جستجو، گردآوری، جمع بندی و استفاده از لوح فشرده

3- ابزارهای ارتباطی شامل بحث و گفتگو، پست الکترونیکی، تخته کلاسی و تقویم و توصیه های روزانه

4- ابزارهای ارزشیابی و فعالیت شامل آزمون ها، خود ارزشیابی ها، تکالیف نظرسنجی، ارائه مطالب قابل توجه فراگیران

5- ابزارهای دانش آموزی شامل روند پیشرفت تحصیلی، نمره های تحصیلی و انتخاب زبان مناسب(عمادی، 1386، صص 262و 263).

مزایای مدیریت محتوای یادگیری

1- مدیریت محتوا به صورت غیر متمرکز

2- عدم نیاز به تسلط در زمینه بهره گیری از نرم افزارهای ایجاد محتوای تحت وب

3- تخصیص سطوح دسترسی متفاوت به کاربران

4- ارائه اطلاعات جامع، کامل و به روز

5- بهره برداری از پیشرفت های محیط وب

6- قابلیت انعطاف در آموزش در هر زمان، هر مکان و هر موضوع

7- صرفه جویی در زمان

8- صرفه جویی در هزینه

9- امکان آسان ویرایش محتوا و به روز رسانی آن

10- بهره گیری از امکانات چند رسانه ای در ارائه مفاهیم آموزش

منابع

  سبحانی ، مهدی (1386).ا رتقاء سواد اطلاعاتي پيش بايست بهره گيري ازسیستم های اطلاعاتی  در دست يابي به آموزش و پرورش پيش رو